دیده‌ور

جاحظ روی شکم دراز کشیده، آرنج‌هایش را بر زمین و کف دست‌ها را زیر چانه‌اش گذاشته بود و از روی پشته‌ای بلند شهر بصره را زیر نظر داشت. او همواره در یکی از همین حجره‌هایی که شاگردان خلیل‌بن احمد در آن ساکن بودند، استراحت می‌کرد.با این پرسش دورنمای بصره را نگریست که: آیا نزدیکی به زیبایی‌ها سبب نادیدن آن‌ها می‌شود؟ و آیا دوری از آن‌ها الهام‌بخش زیبایی‌هایی دروغین است؟ اگر این‌گونه نیست، پس چرا وقتی داخل شهر بصره هستیم، جز قصابی در جامه‌ای آلوده، گدایی با چشمانی نابینا، یا رفتگری به دین یهود، هیچ نمی‌بینیم، اما همین که از آن فاصله می‌گیریم، شهر با رودها و خانه‌ها و بازارهایش، همچون عروسی که برای دلداده‌اش رخ نموده است، به نظرمان غرق در زیبایی می‌آید؟